 تاريخچه
قنات يزد
|
طبق نظر هانري گوبلو قنات در
حدود 800 ق.م در شمال غربي ايران در مركز تركيه
فعلي توسط معدنچيان براي استخراج آب معادن حفر گرديد
. اين تكنيك كم كم مورد استفاده كشاورزان واقع شد
و به سراسر فلات ايران گسترش يافت . در حدود 525
ق.م توسط ايرانيان به عمان و مسقط و شبه جزيره عربستان
منتقل شد.حدود 500 ق.م توسط لشكركشيهاي ايرانيان
اين فن در مصر رواج يافت . با گسترش اسلام ، شمال
آفريقا با قنات آشنا
شد و قنات يافوگا
در حدود 750 ميلادي توسط مسلمين در شهر مادريد
پايتخت اسپانيا داير گرديد . |
در
سال 1520 اسپانيايي ها حفر قنات را
در مكزيك آغاز كردند و از آنجا اين تكنيك به لس آنجلس
برده شد . در سال 1540 شهر پيكا در شيلي صاحب قنات گرديد
. گسترش قنات در شرق نيز قدمت طولاني دارد .
وجود
قنات در چين از حدود
120 ق.م گزارش شده است اما گسترش قنات
در تركستان به ويژه در تورفان جديد است و در حدود 1780
مقني هاي خراساني شروع به احداث قنات در
اين قسمت از آسيا نمودند . قنوات ژاپن (حدود 280 رشته)
كه غالباً در ناحيه نارا پايتخت قديم ژاپن داشته و به نام
منبو(مانبو) خوانده مي شوند قدمتي سيصد ساله دارند و وجه
تسميه آنها هم احتمالاً ريشه در كلمات” منبع آب” دارد .
قنات
بيشتر در مناطق خشك و نيمه خشك جهان پراكنده است ،
اما گاه آنها را در مناطق پر باراني چون منطقه نارا
با باران بيش از يك متر و بيست سانتي متر هم مي بينيم.
بنابراين قنات متعلق به همه
مناطقي است كه انسان باهوش وجود داشته و دارد .
مهم
آن است كه بدون دستيابي به قنات به
احتمال زياد انسان نمي توانست در قسمت عمده اي از مناطق
كره زمين حداقل در وسعتي حدود 20 ميليون كيلومتر مربع
اسكان يابد و زندگي روستايي و شهري با دوامي بنيان نهد
.
اگر
قنات نبود شهرهاي
قديمي و مهمي چو ن ري ، نيشابور ، يزد ، كاشان ، سبزوار
، كاشمر ، مشهد ، فردوس،گناباد، تهران و ...كه همگي در
حوزه تمدن ايراني و اسلامي هستند ، نمي توانست به وجود
آيد و رشد كند و يا حداقل بخش مهمي از توسعه آنها مختل
مي گرديد . بدون دستيابي به تكنيك قنات فعاليتهاي
بشر در مناطق خشك و نيمه خشك و از جمله در محيط طبيعي
همين شهرهاي نامبرده ، محدود به كوچ نشيني مي گرديد .
تا حدود50سال قبل تمام يا قسمت اعظم آب شرب و كشاورزي
شهرهاي مذكور از طريق قنات تأمين
مي شد و هم اكنون نيز قنات
تأمين كننده بخشي از آب كشاورزي كشور ايران است . |
