مهمترين قنوات استان آذربايجان شرقي نقل از فريار به قرار زير است :

شهرستان تبريز :
طويلترين قنات در بستان آباد ، قنات داغ چشمه در روستاي استيار ، به طول 8000 متر و به عمق مادرچاه 20 متر ذكر شده است . قنات وكيل و قنات چشمه حمام ارمنستان طويلترين قنات آذرشهر هستند . طول اين دو قنات 6000 متر و عمق مادرچاه آنها به ترتيب 15 و 30 متر قيد شده است . عميقترين مادرچاه ثبت شده در اين منطقه مربوط به قنات حسن آباد و قنات بره خوني ممقان است كه عمق مادرچاه آنها 115 متر ذكر شده است . قنات كلانتر واقع در منطقه تبريز بيش از 10000 متر طول دارد .

شهرستان ميانه :
طول طويلترين قنات اين شهرستان 4000 متر ، و عمق عميقترين مادرچاه 27 متر ثبت شده است .

شهرستان اهر :
طول طويلترين قنات شهرستان اهر 4000 متر، و عميق ترين مادرچاه 15 متر ثبت شده است .

شهرستان سراب :
طويلترين قنات ثبت شده شهرستان سراب ، قنات چوب سيخ روستاي آناقير با 3000 متر طول است . عميقترين مادرچاه اين شهرستان 15 متر عمق دارد .

شهرستان اردبيل :
طول طويلترين قنات ثبت شده اين شهرستان حدود 1000 متر است .

شهرستان مراغه :
قنات جهرم با 5000 متر طول طويلترين قنات ثبت شده مراغه است . عمق عميقترين مادرچاه اين شهرستان 60 متر قيد شده است .

شهرستان مرند :
طويلترين قنات ثبت شده شهرستان مرند عبارتند از : قنات كربلايي محمد در روستاي ديزج قوبان و قنات گندوسفيد در ارومكو با طول 5000 متر.عمق عميقترين مادرچاه 120 متر است كه متعلق به قنات قزيل بورون در منطقه زنور است .

مجموعه اي از چند ميله و يك كوره (يا كوره هاي) زير زميني كه با شيبي كمتر از شيب سطح زمين، آب موجود در لايه (يا لا يه هاي) آبدار مناطق مرتفع زمين يا رودخانه ها يا مردابها و بركه ها رابه كمك نيروي ثقل و بدون كاربرد نيروي كشش و هيچ نوع انرژي الكتريكي يا حرارتي با جريان طبيعي جمع آوري ميكند و به نقاط پست تر مي رساند.به عبارت ديگر ، قنات را مي توان نوعي زهكش زير زميني دانست كه آب جمع آوري شده توسط اين زهكش به سطح زمين آورده مي شود و به مصرف آبياري يا شرب مي رسد . چاههاي نيمه عميق با كوره هاي شعاعي (كوره هاي شعاعي در چاهاي نيمه عميق معادل دستكها در قنوات است) ، حالت خاصي از يك قنات بدون خشكه كار است،زيرا موتور پمپ كار خشكه كار را انجام مي دهد .